Tek bort «ris bak spegelen» i tevlingsutsetjing

Publisert 9. December 2011 09:00

Dei nye politiske styresmaktene i Danmark vil at kommunal tevlingsutsetjing skal vere friviljug, og dei vil såleis ta bort eit lovgrunnlag som regjeringa kan nytte som eit «ris bak spegelen» dersom det går seint med kommunane. Det går fram av ein avtale som den nye danske regjeringa har gjort med støttepartiet sitt i Folketinget, Enhedslisten. Valløftet om å nytte læringklausular i offentlege innkjøp, vert i første omgang send til ein komité, men kampen mot «sosial dumping» skal òg førast med hjelp av offentlege innkjøp.

I samband med drøftinga av framlegget til det danske statsbudsjettet – finanslova – for 2012 har regjeringa gjort avtale med Enhedslisten, som er ein del av det parlamentariske grunnlaget i Folketinget for regjeringa. Her er offentlege innkjøp med fleire stader.

Partane skriv i avtalen at den lova som kan nyttast til å gje kommunane og regionane påbod om å tevlingsutsetje, skal takast bort. Lovheimlen vart innførd i sommar, og meininga var at han skulle nyttast i særskilte høve og i samband med utvalde oppgåver. Utgangspunktet var den avtalen som Kommunernes Landsforening (KL) gjorde med regjeringa på vegner av alle kommunane om tevlingsutsetjing, der ulike mål var fastsett. Nogjeldande mål i denne avtalen er 31,5 prosent innan 2015. Prosenttalet syner den del av dei kommunale budsjetta som går med til å betale private aktørar som driv kommunale oppgåver på kontrakt med kommunane. I 2010 var talet komen opp i 25,7 prosent.

Kommunale oppgåver

Lovheimelen som skal fjernast, gjeld ikkje om ein kommune skal eller ikkje skal tevlingsutsetje, men kva slags oppgåver som vert tevlingsutsett. I Danmark er det til dømes mange som meiner det ligg eit stort potensial med meir tevlingsutsetjing innanfor sosial- og helseområdet. Her held mange kommunar att på tevlingsutsetjinga, ikkje minst fordi dei meiner at det ikkje ligg føre ein god nok marknad for å ta han om kvalitetsutmaninga på desse områda.

Offentleg-privat samarbeid (OPS) kan medverke til å tryggje at offentlege oppgåver vert løyst til den beste prisen, og det kan fremje nyskaping både i dei offentlege og dei private verksemdene, skrive regjeringa og Enhedslisten i avtalen sin, og dei held fram: Men eit samarbeid mellom offentlege og private aktørar skal byggje på eit konstruktivt samarbeid og ikkje på at ein kommune eller ein region er tvungen til å tevlingsutsetje bestemde oppgåver.

Dansk OPS-omgrep

I Danmark har OPS ei breiare tyding enn her heime. Omgrepet dekkje alle former for samarbeid mellom offentlege og private, òg vanlege kontrakttilhøve mellom to partar etter avslutta tilbodstevling.

Dei to same avtalepartnarane er dessutan vorte samde om å fremje bruk av arbeidsklausuler og sosiale klausuler i førre offentlege innkjøp, går det fram av finanslov-avtalen. Når det gjeld krav lærlingklausular i offentlege innkjøp, kjem ikkje det med det første, sjølv om kravet er å finne i regjeringsgrunnlaget deira. I finanslov-samanheng går dei ikkje lenger enn til å nemne at regjeringa skal setje saman ei arbeidsgruppe med representantar for ulike departement som skal gjere greie for korleis det skal sikrast ein auka, ikkje-byråkratisk og kostnadseffektiv bruk av sosiale klausuler om praksisplasser i offentlege innkjøp.